Điểm tin

Jack và Jeff: sự đối lập giữa 2 tỷ phú thương mại điện tử hàng đầu thế giới

Nguyễn Thủy | Theo TechinAsia

Jeff Bezos và Jack Ma là hai "ông trùm" trong thế giới thương mại điện tử, nắm trong tay Amazon và Alibaba, tưởng chừng như hai người họ có những điểm tương đồng khi cùng đạt được những vị thế hàng đầu trong ngành như vậy, nhưng giữa họ lại cứ sự khác biệt trong triết lý và thực hành kinh doanh.

Năm 1990, Jack Ma vẫn còn đang dạy tiếng Anh cho một nhóm sinh viện đại học tại Đại học Hàng Châu. Ai có thể nghĩ rằng, ông sẽ trở thành người đàn ông giàu nhất Trung Quốc sau 24 năm?

Cùng thời điểm đó, Jeff Bezos đang làm việc tại D.E. Shaw & Co, một công ty quản lý đầu tư có trụ sở tại New York. Sau khi tốt nghiệp cử nhân tại trường từ Đại học Princeton với học lực xuất sắc chuyên ngành khoa học máy tính và kỹ thuật điện, không nghi ngờ gì về việc Bezos sẽ làm việc trong ngành công nghệ, đây chỉ là vấn đề về thời gian.

Nhiều năm sau đó, cả hai người họ đều nghĩ tới những cái tên tương tự cho công ty của mình. Bezos muốn cái tên Cadabra, một cái tên biểu thị sự ma thuật. Còn Ma thì muốn cái tên Alibaba, hy vọng cái tên sẽ mở ra những cánh cửa theo kiểu “vừng ơi mở cửa ra”.

Những câu chuyện gốc rễ này là những dấu hiệu để biết về 2 triếu lý khác nhau và 2 công ty khác nhau mà họ khai sinh. Và dẫu vậy, họ vẫn có những điểm tương đồng với nhau. Chỉ một tháng sau khi Alibaba IPO, chúng ta hãy nhìn sâu hơn vào 2 nhà sáng lập và 2 công ty được mệnh danh là những thế lực định hình tương lai của bán lẻ trực tuyến.

Coi khách hàng là ưu tiên hàng đầu?

Amazon mang tai tiếng về nỗi ám ảnh với khách hàng. Trong thực tế, đó chính là câu thần chú và cũng là nguyên tắc số 1 của Bezos khi nói tới vấn đề văn hóa của Amazon cần được định hình thế nào. Bezos là một nhà sáng lập có khuynh hướng lấy khách hàng làm trung tâm:

“Chúng ta có quá nhiều khách hàng, những người đối xử với chúng ta quá tốt, và chúng ta có một nền văn hóa doanh nghiệp đúng đắn khi lấy khách hàng làm trung tâm. Nếu có một lý do mà chúng ta có thể làm tốt hơn những đối thủ khác trong ngành công nghiệp Internet trong suốt 6 năm qua, thì đó chính là vì chúng ta đã tập trung nguồn lực vào trải nghiệm khách hàng, và điều đó thực sự có ý nghĩa, tôi nghĩ vậy, trong bất kỳ ngành kinh tế nào. Nó chắc chắn có ảnh hưởng tới ngành công nghiệp trực tuyến, nơi mà sự truyền đạt bằng lời nói thực sự rất, rất có uy lực.”

Nhưng Jack Ma lại có một góc nhìn hơi khác một chút. Ma nói với các phát thanh viên của CNBC rằng, ngay sau khi Alibaba niêm yết trên sàn chứng khoán New York vào ngày 22/9 vừa qua, “Khách hàng là số 1, nhân viên là số 2, và cổ đống là số 3.” Điều mà các phát thanh viên đã không nhận ra là, khi Ma nghĩ tới khách hàng, ông đang không nói tới khách hàng hàng ngày giống như cách mà Bezos nói. Với Ma, các khách hàng của ông là những doanh nghiệp nhỏ sử dụng sàn giao dịch của Taobao và Tmal. Trong một bài phát biểu tại Stanford năm 2013, Ma đã nêu rõ điều này:

“Alibaba không phải là công ty dành cho người tiêu dùng[….] Tôi biết rằng chúng tôi đã không có gen để trở thành một công ty dành cho người tiêu dùng. Thế giới đang thay đổi từng ngày, và rất khó để có thể đánh giá được nhu cầu của người tiêu dùng. Những doanh nghiệp nhỏ biết nhiều về nhu cầu của khách hàng của họ hơn. Chúng tôi đã phải trao quyền cho những người bán đầy năng lực và những doanh nghiệp vừa & nhỏ của chúng tôi để họ có thể hỗ trợ cho các khách hàng của mình.”

Sự khác biệt này là hết sức rõ ràng khi bạn nghiên cứu sâu vào các câu chuyện về sự can thiệp của Amazon với các doanh nghiệp nhỏ. Năm 2006, Amazon bóp nghẹt doanh số của một công ty bán dao có thâm niên 200 năm tại Đức. Năm 2007, khi tung ra Kindle, Amazon đã không tiết lộ mức giá 9,99 USD cho các nhà xuất bản cho tới ngày Kindle được chính thức đưa ra công chúng. Và trong năm nay, Amazon đang nỗ lực khiến cho khách hàng khó khăn hơn trong việc mua sách của nhà xuất bản Hachette, theo Forbes tất cả chỉ vì  Amazon muốn lợi nhuận lớn hơn. Amazon tồn tại như một đế chế độc quyền.

Bạn không thể thấy kiểu ứng xử như vậy ở Alibaba. Triết lý của Alibaba khác xa với Amazon. Đây là điều mà Jack Ma nói tại Sanford năm 2011:

“Tôi tin rằng trong kỷ nguyên của internet, không có một đế chế tư tưởng nào. Tôi ghét đế quốc. Đế chế tư tưởng nghĩa là hoặc theo tôi, hoặc tôi sẽ giết bạn. Và tôi không thích hình thức đó chút nào. Tôi tin rằng mọi người cần phải giúp đỡ những người khác, kết nối với những người khác. Vì thế mà khi Taobao trở nên quá lớn mạnh, quá nhanh thì tôi cũng suy nghĩ về điều này. Cần phải trao cho ngành công nghiệp này một vài cơ hội, cho những đối thủ khác một vài cơ hội.”

Không tiền, không công nghệ, không kế hoạch

Khi bạn nghiền ngẫm sâu xa về 2 triết lý kinh doanh của 2 gã khổng lồ thương mại điện tử này, bạn sẽ bắt đầu nhìn thấy những điểm bất động thậm chí sâu sắc hơn nữa. Khi Ma phát biểu tại Stanford năm 2013, ông vạch ra một số đặc thù trong câu chuyện sáng lập ra Alibaba.

“Có 3 lý do đằng sau thành công của chúng tôi. Chúng là những điểm rất đáng giá. Thứ nhất, chúng tôi không có tiền. Thứ 2, chúng tôi không hiểu về công nghệ. Và thứ 3, chúng tôi đã không bao giờ lên kế hoạch.”

Alibaba đã lập nghiệp chỉ với 50.000 nhân dân tệ (khoảng 8.150 USD). Trong khi đó, khi Amazon được thành lập, Bezos đã huy động được 300.000 USD từ bố mẹ của mình.

Ma là một giáo viên tiếng Anh trước khi bắt đầu hành trình kinh doanh của mình. Còn Bezos tốt nghiệp từ một trường Ivy League.

Trái ngược với sự “vô kế hoạch” của Ma, Bezos là một người lên kế hoạch tỉ mỉ. Trong một video ngắn vào năm 2009, Bezos đã chỉ ra “những điều duy nhất mà ông biết.” Danh sách đó bao gồm: nỗi ám ảnh về khách hàng, sự phát minh và những suy nghĩ trong dài hạn. Ông cho biết thêm:

“Bất cứ công ty nào muốn sáng tạo ra những sản phẩm phù hợp với người tiêu dùng cũng cần phải sẵn sàng có kế hoạch trong dài hạn. Tôi nhận thấy hầu hết sáng kiến mà chúng tôi thực hiện cũng đều có thể phải mất tới 5-7 năm trước khi chúng đem về lợi nhuận cho công ty.”

Nhưng theo một hay nhiều cách nào đó, những ông trùm công nghệ này đều đang phát triển. Ngày nay, lợi nhuận thuần của Ma đạt vào khoảng 21,8 tỷ USD, khiến ông trở thành người giàu thứ 37 của thế giới. Bezos đạt 30,5 tỷ USD và là người giàu thứ 21 trong danh sách này.

Lời kết: Ngoài Alibaba, ngoài Amazon, ngoài tiền, ngoài nhân loại

Bây giờ, đâu là nơi mà 2 người này đầu tư tiền của vào? Hãy nhìn ngoài những triết lý và kinh doanh của họ, điều này sẽ giúp chúng ta hiểu được điều mà họ thực sự quan tâm là gì. Khi được hỏi trong một bài nói năm 2013 về những cuốn sách ưa thích, Bezos đã nói rằng ông yêu thích khoa học viễn tưởng. Và điều này đã được phản ánh cực kỳ rõ nét trong khoản đầu tư cá nhân trị giá 500 triệu USD vào một công ty có tên là Blue Origin của ông. Đây là một trong những khoản đầu tư lớn nhân trong danh mục đầu tư trên 5 tỷ USD của ông. Blue Origin đã nghiên cứu về các dự án trong lĩnh vực như tên lửa quốc phòng và không gian vũ trụ. Đây là một phần trong giấc mơ từ xa xưa của Bezos về việc xây dựng “những khách sạn trên không, những khu vui chơi khác thường và những khu vực với sức chứa 2-3 triệu người cho những ai muốn ở trên quỹ đạo,” ông nói. Những báo cáo gần đây đã chỉ ra rằng, Bezos có thể đang tìm cách để cá nhân ông cũng có thể đi được vào không gian.

Ma đã hợp tác với Jet Li để bắt đầu một môi trường Tai Chi (Thái cực quyền). Đúng vậy, tin hay không tin, Jack Ma là một bậc thầy Thái cực quyền. Nếu bạn nghe ông nói chuyện, bạn có thể cảm nhận được những ảnh hưởng của một người theo đạo Lão và một tín đồ Phật tử: “Cuộc sống hiện nay rất khắc nghiệt. Ngày mai còn khắc nghiệt hơn. Và ngày kia sẽ lại tươi sáng.” Ma cũng thiền mỗi ngày. Trong rất nhiều bài nói được đề cập ở trên, một trong những chủ đề phổ biến là sự quan tâm của ông trong việc phát triển và định hướng cá nhân. Không băn khoăn gì, đây chính là ảnh hưởng bởi Thái cực quyền.

Như vậy sau cùng, câu chuyện của Alibaba so với Amazon thực sự là câu chuyện của một bậc thầy Thái cực quyền và một người muốn trở thành phi hành gia.

Công ty đầu tư của Bezos, website của công ty này liệt kê toàn bộ doanh mục đầu tư, đã đầu tư vào nhiều doanh nghiệp, từ Uber cho tới Business Insider. Trong khi đó, Ma gần đây đã chi tiền cho các công ty như công ty phần mềm tài chính Hundsun, website nội dung video Wasu Media, và Alipay. Nếu bạn nghiên cứu kỹ hơn, bạn sẽ thất Ma đã đầu tư còn nhiều hơn nữa thông qua 3 thực thể, Yunfeng Capital, Zhejiang Alibaba E-Commerce Co, và Zhejiang Finance Credit Network Technology. Cả 2 công ty liệt kê sau đều không có website, hoặc nhiều thông tin về chúng, điều này càng làm tăng thêm sự bí bẩn về các khoản đầu tư mà Ma đã tham gia.

 

Từ khóa : Alibaba, Amazon, Jack Ma, Bezos,